PCSS zapewniało odpowiednie warunki techniczne i środowiskowe niezbędne do pracy tak zaawansowanego urządzenia, jakim jest fontanna cezowa, wspierając tym samym rozwój krajowego systemu utrzymywania wzorców czasu i częstotliwości. Od początku planowano jednak, że docelowym miejscem pracy fontanny będzie nowoczesny kampus laboratoryjny Głównego Urzędu Miar w Kielcach. Dzięki zakończeniu inwestycji urządzenie mogło zostać przeniesione do specjalnie przygotowanej infrastruktury, gdzie będzie pełnić rolę jednego z najważniejszych elementów polskiego systemu czasu urzędowego.
Przeniesienie fontanny cezowej CsF2 do nowego Laboratorium Czasu i Częstotliwości Świętokrzyskiego Kampusu Metrologicznego GUM to kolejny krok dla rozwoju badań w dziedzinie precyzyjnej metrologii czasu i częstotliwości.
– W nowej lokalizacji aparatura będzie wykorzystywana m.in. do dalszego doskonalenia dokładności polskich pierwotnych wzorców częstotliwości, realizacji międzylaboratoryjnych porównań fontann atomowych z wykorzystaniem łączy optycznych od lat budowanych na strukturach sieci PIONIER pod nadzorem PCSS oraz badań nad porównywaniem najnowocześniejszych zegarów optycznych z klasycznymi wzorcami mikrofalowymi – wyjaśnia dr inż. Piotr Dunst, Laboratorium Czasu i Częstotliwości CBK PAN w Borówcu. – Wyniki tych prac będą wspierały rozwój krajowych atomowych skal czasu UTC(PL), UTC(AOS) i TA(PL), stanowiących źródła do precyzyjnej synchronizacji czasu nowoczesnych technologii i infrastruktur badawczych.
Ciekawostką jest fakt, że atomy cezu wykorzystywane w fontannie CsF2 są schładzane do temperatur zaledwie kilkudziesięciu milionowych części stopnia powyżej zera bezwzględnego.
– Dzięki temu poruszają się tak wolno, że można wyrzucać je pionowo w górę niczym wodę w fontannie, wydłużając czas pomiaru i zwiększając dokładność wyznaczania częstotliwości definiującej sekundę SI. A stabilność pomiaru takiej fontanny jest tak wysoka, że gdyby miałaby się pomylić się o jedną sekundę, musiałaby pracować nieprzerwanie przez setki milionów lat – tłumaczy dr inż. Piotr Dunst, Laboratorium Czasu i Częstotliwości CBK PAN w Borówcu.
Dr inż. Piotr Dunst z Laboratorium Czasu i Częstotliwości CBK PAN w Borówcu od samego początku brał czynny udział w utrzymaniu fontann. Już na etapie ich budowy w Anglii był jedną z osób zaangażowanych w ich fizyczne wykonanie. Dziś bierze czynny udział w kształceniu “nowego pokolenia” osób zajmujących się utrzymaniem tych urządzeń oraz aktywnie wspiera wdrożenie fontanny w kampusie w GUM.
Magdalena Baranowska-Szczepańska