Kategoria: #Ludzie: Aktualności

Kategorie
#Ludzie: Aktualności

Grudniowe konferencje i warsztaty

Oto spis wybranych wydarzeń, stacjonarnych i online, w których warto uczestniczyć.

Oprac. Magdalena Baranowska-Szczepańska

Kategorie
#Ludzie: Aktualności

Od europejskich inwestycji do krajowej transformacji cyfrowej

Grażyna Piesiewicz z Komisji Europejskiej, podczas wystąpienia na Sesji otwierającej przypomniała,  że nauka nie zna granic, a GÉANT od 25 lat realizuje ideę tzw. „piątej wolności” UE – swobodnego przepływu wiedzy i danych. Przedstawicielka KE nazwała zgromadzonych w Brukseli przedstawicieli sieci NREN „cichymi bohaterami”, bez których rozwój nowoczesnej Europy nie byłby możliwy.

 

Wydarzenie miało wyjątkowy charakter – gdyż w tym roku przypadł jubileusz 25-lecia projektu GÉANT, który od ćwierćwiecza stanowi fundament europejskiego partnerstwa na rzecz nauki.

W programie tegorocznego sympozjum znalazły się m.in.:

  • strategia rozwoju GÉANT oraz wyzwania stojące przed akademicką infrastrukturą IT,

  • europejskie inwestycje w AI Factories oraz bezpieczną komunikację kwantową,

  • kwestie cyfrowej suwerenności, cyberbezpieczeństwa i nowych ról sieci NREN,

  • GÉANT Open Day – zorganizowany po raz pierwszy Dzień Otwarty.

Podczas GÉANT Project Open Day, dr inż. Cezary Mazurek (PCSS) wziął udział w panelu dyskusyjnym Bridging the European and the National, poświęconym przekładaniu europejskich inwestycji w infrastrukturę cyfrową na konkretne korzyści dla państw członkowskich. W dyskusji uczestniczyli również Gilles Massen (RESTENA), Aris Sotiropoulos (GRNET), Anastas Mishev (MARnet / SEE Forum) oraz Bernhard Fabianek (JRC).

W swoim wystąpieniu dr inż. Mazurek podkreślił, że rozwój AI, obliczeń wielkiej skali i technologii kwantowych wymaga znacznie więcej niż dostępu do mocy obliczeniowej i nowoczesnej infrastruktury. Kluczowe jest budowanie trwałych ekosystemów współpracy, które łączą kompetencje, wiedzę, użytkowników i partnerów gospodarczych, a także pozwalają rozwijać nowe technologie i przekładać je na wartość naukową, społeczną i ekonomiczną.

– Europejskie inwestycje przynoszą największą wartość wtedy, gdy krajowy system potrafi je zaabsorbować, rozwijać i skalować. Nie chodzi tylko o wdrażanie technologii powstałych na poziomie europejskim, lecz także o tworzenie warunków, w których polscy naukowcy, eksperci dziedzinowi i przedsiębiorcy mogą współtworzyć kolejne generacje rozwiązań technologicznych i wnosić własny wkład w rozwój Europy – wskazywał dr inż. Cezary Mazurek.

Przykładem takiego podejścia jest rozwijany od ponad dwóch dekad model współpracy w ramach Konsorcjum PIONIER, gwarantujący wspólne inwestycje projektowe w rozwój infrastruktury, współdzielenie kosztów i ciągłość świadczenia usług. Doświadczenia te mogą stanowić punkt odniesienia przy budowaniu zdolności państw członkowskich w innych obszarach, m.in. sztucznej inteligencji, technologii kwantowych, zdrowia i humanistyki cyfrowej. Nie oznacza to jednak kopiowania jednego modelu organizacyjnego, lecz dostosowywanie mechanizmów współpracy, finansowania i zarządzania do specyfiki poszczególnych sektorów w każdym z krajów.

W kontekście europejskich ambicji technologicznych szczególnego znaczenia nabiera również rola użytkowników oraz krajowego sektora gospodarczego. To ich potrzeby, kompetencje i zdolność do współtworzenia przełomowych rozwiązań powinny współkształtować rozwój infrastruktury. W ten sposób europejskie inwestycje mogą nie tylko wzmacniać krajowe zdolności technologiczne, lecz także zwiększać wkład Polski w budowę suwerennej, odpornej i konkurencyjnej technologicznie Europy.

Relację z wydarzenia opublikował również portal GÉANT CONNECT: https://connect.geant.org/2026/10/14/geant-project-open-day-highlights-the-multiplier-effect-of-european-collaboration-for-re

Program i prezentacje z panelu są dostępne tutaj: https://symposium.geant.org/agenda/#Thursday/all/s3785

Magdalena Baranowska-Szczepańska

Kategorie
#Ludzie: Aktualności

Listopadowe konferencje i warsztaty

Przygotowaliśmy dla Państwa spis wydarzeń, w których warto uczestniczyć.

 

Oprac. Magdalena Baranowska-Szczepańska

Kategorie
#Ludzie: Aktualności

Nowelizacja KSC a organizacja cyberbezpieczeństwa

Sytuacja wokół wdrażania KSC jest dynamiczna i zakończenie procesu przystosowawczego wymaga wiele wysiłku i wzajemnego zrozumienia pomiędzy osobami odpowiedzialnymi za poszczególne elementy infrastruktury. Ale po kolei.

Warto więc przypomnieć, jakie działania należy podjąć i w jakich terminach:

  •  3 października 2026 mija dokładnie pół roku od wejścia ustawy w życie, co oznacza, że do tej daty każda uczelnia, instytut naukowy czy badawczy powinien przeprowadzić samoocenę i na podstawie jej wyników zadeklarować się (poprzez samorejestrację), jako podmiot ważny lub kluczowy. Wyjątek stanowią instytucje, które otrzymały wcześniej decyzje o wpisaniu z urzędu. W przypadku wpisania z urzędu, należy uzupełnić wymagane ustawą dane w ciągu pół roku od otrzymania decyzji. Uwaga: samo otrzymanie decyzji w jednym z podsektorów czy sektorów, odpowiadającym obszarom prowadzonej działalności, nie zwalnia od analizy pozostałych realizowanych aktywności pod kątem objęcia ich wymogami KSC w ramach innych sektorów i podsektorów. Niektóre opinie prawne sugerują, że informacje o pozostałych obszarach, nie objętych wpisem z urzędu powinny być wprowadzone do rejestru przed 3 października; dłuższy okres dotyczy tylko podstawy wpisanej z urzędu.
  •  3 kwietnia 2027 roku, tego dnia upływa termin wdrożenia obowiązków wynikających z ustawy przez podmioty kluczowe i ważne.
  • 3 kwietnia 2028 roku mija termin pierwszego audytu dla podmiotów kluczowych – kolejne audyty powinny się odbywać minimum co 3 lata.
  • do dnia 3 października 2027 roku, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa wyższego, podobnie jak każdy inny organ sektorowy, powinno powołać zespół CSIRT dedykowany sektorowi nauki.

Wymogi wprowadzane przez KSC są jednocześnie wyzwaniem jak i szansą dla środowiska akademickiego. Wyzwaniem, bo trzeba sprostać wymaganiom i zaadresować szereg problemów operacyjnych, które do tej pory miały niski priorytet. W szczególności, znaczącego rozbudowania wymagają mechanizmy kontrolne i monitorujące, umożliwiające wykazanie zgodności z ustawą.

Dość duży problem dla środowiska naukowego stanowi wymóg audytów, które muszą być przeprowadzane co 3 lata. Problem z audytami jest dwojaki – po pierwsze jest to dodatkowy koszt finansowy i czasowy (kompleksowy audyt odciąga pracowników od innych zadań, w tym tych związanych z bezpieczeństwem), po drugie audytorzy wywodzący się ze środowisk korporacyjnych nie zawsze rozumieją specyficzne uwarunkowania infrastruktury uczelni czy instytucji naukowej (heterogeniczne środowisko, niezależność jednostek uczelni, potrzeby dydaktyczne, naukowe, ograniczenia wynikające z finansowania).

Dodatkowo, złożoność problemu wzrasta w przypadku uczelni prowadzących badania o charakterze niejawnym, które muszą funkcjonować w dwóch reżimach prawnych – systemy przetwarzające informacje niejawne podlegają pod ustawę o ochronie informacji niejawnych.

Poziom wymagań cyberbezpieczeństwa zależy od realnego poziomu ryzyka określonego dla konkretnego systemu.

Nowa rzeczywistość prawna wymusza zmiany w sposobie zarządzania bezpieczeństwem w sektorze nauki. Uczelnie i instytuty naukowe nie zawsze będą w stanie spełnić wszystkie wymagania samodzielnie, konieczna jest współpraca.    

W poniedziałek 14 września na Uniwersytecie Śląskim odbyła się konferencja[1] podsumowująca prace nad raportem realizowanym na zlecenie Ministerstwa Nauki przez zespół badawczy powołany przez prof. UŚ. dr. hab. Dariusza Szostka. Raport miał na celu przedstawienie specyfiki uczelni i instytutów z perspektywy cyberbezpieczeństwa oraz zaproponowanie rozwiązań wychodzących naprzeciw potrzebom. Raport zostanie wkrótce udostępniony publicznie.

Z rzeczy szczególnie istotnych dla PIONIERa, w raporcie zaproponowano m.in. koncepcje SOC-ów regionalnych, które w miarę możliwości miały by funkcjonować w jednostkach wiodących PIONIERa i oferować usługi dla uczelni w regionie. Wskazano również potrzeby zmian w finansowaniu tak, aby uczelnie i jednostki realizujące dla nich usługi miały zapewnione adekwatne środki. Podniesiono problemy natury finansowo-prawnej ze świadczeniem usług wspólnych przez uczelnie na rzecz innych uczelni. Zasygnalizowano konieczność powołania CSIRTu sektorowego dla nauki (CSIRT Nauka) – organem właściwym do jego powołania jest Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Ustawa zakłada, że powinien zostać utworzony w okresie 18 miesięcy od wejścia w życie ustawy. Finalna wersja raportu ma trafić do Ministerstwa w bieżącym tygodniu. W gestii Ministerstwa leży podjęcie dalszych kroków. Część propozycji przedstawionych w raporcie wymaga nowelizacji istniejących przepisów i ustaw, w szczególności w zakresie ścieżek finansowania.

Ponadto, niezależnie od ww. inicjatyw w ramach Konsorcjum PIONIER planowana jest realizacja aktywności związanych z KSC i wzajemnym wsparciem, w ramach mikroprojektów i grupy CYBER pod kierunkiem Wojciecha Widelskiego z UMCS.

Trwają także prace nad usługami w projekcie PUCHACZ, z których część może posłużyć wzmocnieniu ochrony infrastruktury badawczej. W ramach tego projektu zrealizowano także szkolenie z zakresu KSC dla członków konsorcjum projektowego.

Sytuacja wokół wdrażania KSC jest dynamiczna i zakończenie procesu przystosowawczego wymaga wiele wysiłku i wzajemnego zrozumienia pomiędzy osobami odpowiedzialnymi za poszczególne elementy infrastruktury. W przypadku instytucji, które nie mają wdrożonych procesów wg. normy ISO27001, jest to dobry moment na podjęcie tego wysiłku – procesy objęte certyfikatem ISO obejmują około 80% wymogów KSC. Warto jednak zauważyć, że certyfikacja ISO27001 nie obejmuje takich aspektów jak wpis do rejestru podmiotów czy rygorystyczny reżim zgłaszania incydentów, a także nie adresuje kwestii łańcucha dostaw.

Maciej Miłostan

[1] https://cyberedu.polsl.pl/us/

Kategorie
#Ludzie: Aktualności

Rozbudowa sieci PIONIER-Q o transgraniczne połączenia

Głównym celem tych projektów jest rozbudowa infrastruktury sieci PIONIER-Q o transgraniczne połączenia do odpowiednio: Austrii, Czech, Słowacji, Danii, Niemiec oraz segmentu satelitarnego QKD, które umożliwią połączenie krajowego ekosystemu technologii QKD do europejskiej infrastruktury EuroQCI. Pozwoli to nie tylko na rozwój samej technologii, infrastruktury QKD, komunikacji kwantowej, ale też na opracowanie nowych potencjalnych scenariuszy wykorzystania technologii QKD, jej integracji z klasycznymi systemami optycznej transmisji danych oraz wdrożenie dla sektora publicznego oraz prywatnego. Infrastruktura QKD w skali europejskiej, pozwoli na budowę zaawansowanych topologii sieci QKD oraz rozwój systemów KMS – zarządzania kluczami.

Konsorcjum PIONIER-Q wykorzysta w projektach transgranicznych połączeń QKD nie tylko infrastrukturę sieci PIONIER, PIONIER-Q, ale również zdobyte doświadczenie podczas realizacji projektu PIONIER-Q. Do projektów dołączą również nowe jednostki MAN – Koszalin, Gliwice, Opole co rozszerzy zasięg infrastruktury oraz usług sieci PIONIER-Q.

Jednym z kluczowych elementów projektów transgranicznych połączeń technologii QKD jest opracowanie rozwiązań wspierających interoperacyjność technologii, kompatybilność różnych rozwiązań oraz dostarczenie interfejsów komunikacyjnych pomiędzy naziemnym oraz satelitarnym segmentem infrastruktury QKD. Projekty te będą aktywną platformą do testowania i wdrażania operacyjnych rozwiązań technologii QKD.

Piotr Rydlichowski

Kategorie
#Ludzie: Aktualności

Konsorcjum PIONIER potwierdza swoją pozycję na zaktualizowanej Mapie

Zaktualizowanie Mapy ma duże znaczenie dla środowiska PIONIERa.

– Dla środowiska sieci PIONIER najistotniejsze jest to, że kategoria cyfrowych infrastruktur badawczych niemal się potroiła, z sześciu pozycji w 2020 roku do szestastu dzisiaj. Znalazły się w niej m.in. PIONIER-LAB2, Krajowy Magazyn Danych, Narodowa Infrastruktura Chmurowa PLGrid, Narodowa Infrastruktura Superkomputerowa dla EuroHPC, PRACE, PL 6G oraz Krajowa Infrastruktura Otwartej Nauki. Za większością z nich stoją jednostki tworzące nasze Konsorcjum – tłumaczy dr hab. inż. Robert Suszyński, prof. Politechniki Koszalińskiej, Wiceprzewodniczący Prezydium Rady Konsorcjum PIONIER.

Jest to potwierdzenie tezy, że sieć, zasoby obliczeniowe i usługi przetwarzania danych nie są jedną z wielu dziedzin, lecz warstwą, bez której pozostałe infrastruktury badawcze nie mogą funkcjonować.

– Nie ukrywam, że tę aktualizację śledziłem szczególnie uważnie, na Mapie znalazła się infrastruktura BalticSense, której wnioskodawcą jest Politechnika Koszalińska, a w której konsorcjum, obok jednostek morskich i wojskowych, są Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe, Centrum Informatyczne TASK oraz Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie – dodaje Wiceprzewodniczący. –  Zadania tego przedsięwzięcia obejmują m.in. ochronę podmorskiej infrastruktury oraz monitorowanie zalegających na dnie pozostałości po II wojnie światowej. Wymaga to nowatorskich czujników, ale w równym stopniu transmisji, składowania i analizy ogromnych wolumenów danych. Bez sieci i centrów obliczeniowych taki system po prostu nie powstanie. To dobrze pokazuje, jaka jest dziś rola sieci PIONIER.

Trzeba jednak pamiętać, że wpis na Mapę nie jest jeszcze decyzją o finansowaniu, lecz uznaniem potencjału badawczego. Decyzje o środkach zapadną po ocenie przygotowania poszczególnych przedsięwzięć.

– Najbliższe miesiące będą dla nas okresem pracy: przygotowania planów inwestycyjnych i wdrożeniowych, a także wiarygodnych modeli utrzymania powstałej infrastruktury – zapowiada R. Suszyński.

Magdalena Baranowska-Szczepańska

Kategorie
#Ludzie: Aktualności

Październikowe konferencje i warsztaty

Przygotowaliśmy dla Państwa spis wydarzeń, w których warto uczestniczyć. 

Oprac. Magdalena Baranowska-Szczepańska

Kategorie
#Ludzie: Aktualności

Najważniejsze tematy GÉANT General Assembly i CEO Track

Podczas General Assembly przedstawiciele NRENów zatwierdzili nową Strategię GÉANT na lata 2026–2030, prezentowaną przez CEO GÉANT Lise Fuhr.

Dokument jest efektem ponad rocznych konsultacji prowadzonych z członkami, ekspertami technicznymi, pracownikami organizacji oraz partnerami zewnętrznymi. W prezentacji Lise Fuhr szczególnie mocno wybrzmiewały kwestie odporności organizacyjnej, dywersyfikacji źródeł finansowania oraz rozwoju nowych usług odpowiadających na zmieniające się potrzeby środowiska badawczego i edukacyjnego. Obok tradycyjnych obszarów działalności, takich jak sieć, bezpieczeństwo i zarządzanie tożsamością, strategia wskazuje również dane, edukację i sztuczną inteligencję jako kierunki dalszego rozwoju usług GÉANT.

Drugim ważnym punktem obrad było przyjęcie nowych Articles of Association i Bylaws. Było to zakończenie ponad rocznych prac prowadzonych przez specjalnie powołaną grupę roboczą z udziałem przedstawicieli członków Stowarzyszenia, Boardu i doradców prawnych. Wyniki prac grupy roboczej przedstawił przewodniczący Boardu GÉANT, Gilles Massen. Zmiany dostosowują model funkcjonowania Stowarzyszenia do aktualnych wymogów prawa holenderskiego, jednocześnie zachowując kluczową zasadę, że strategiczna kontrola nad organizacją pozostaje w rękach członków zrzeszonych w General Assembly. Formalnie rozdzielono funkcje zarządcze i nadzorcze, wzmacniając przejrzystość odpowiedzialności pomiędzy CEO, Boardem i członkami Stowarzyszenia.

Natomiast podczas CEO Track w ramach programu TNC szczególną uwagę poświęcono technologiom kwantowym oraz przyszłości usług dla szkolnictwa wyższego. Sesję dotyczącą sieci kwantowych otworzył prof. Buseung Cho (KISTI/KREONET), a głównymi prelegentami byli Florian Kaiser (Luxembourg Institute of Science and Technology, Quantum Internet Alliance) oraz Inder Monga (ESnet). Dyskusja koncentrowała się na roli NREN-ów w powstającym ekosystemie infrastruktury kwantowej. Z jednej strony przedstawiono europejską wizję budowy Internetu Kwantowego jako elementu wzmacniania suwerenności technologicznej Europy, z drugiej zaś praktyczne doświadczenia związane z przygotowaniem sieci badawczych do obsługi przyszłych usług i aplikacji kwantowych. Wystąpienia pokazały interesującą różnicę perspektyw: podczas gdy Quantum Internet Alliance koncentruje się na długoterminowej wizji budowy europejskiego Internetu Kwantowego, przedstawiciel ESnet zwracał uwagę na konieczność budowania już dziś kompetencji operacyjnych i partnerstw potrzebnych do wdrażania przyszłych usług.

Drugim tematem CEO Track była przyszłość szkolnictwa wyższego w warunkach postępującej transformacji cyfrowej. Sesję prowadziła Heidi Fraser-Krauss (Jisc), a głównymi prelegentami byli Kimmo Koski (CSC, Finlandia) oraz Nicholas Mbonimpa (RENU – Research and Education Network for Uganda).

Kimmo Koski zwrócił uwagę na rosnącą rolę NREN-ów jako zaufanych partnerów uczelni, zdolnych do tworzenia interoperacyjnych i skalowalnych rozwiązań wspierających szkolnictwo wyższe w Europie. Podkreślał potrzebę wykorzystania doświadczeń zdobytych przy budowie europejskich infrastruktur badawczych również na potrzeby edukacji oraz większej współpracy pomiędzy NREN-ami w tym obszarze.

Z kolei Nicholas Mbonimpa przedstawił doświadczenia RENU, pokazując jak krajowa sieć naukowo-edukacyjna może wspierać rozwój całego systemu edukacji. Wśród realizowanych inicjatyw znalazły się m.in. wirtualne laboratoria, rozwiązania AI dla systemów zarządzania nauczaniem, krajowa chmura dla badań nad sztuczną inteligencją oraz cyfrowe repozytoria wspierające widoczność dorobku naukowego uczelni.

– Przebieg obu spotkań wskazuje wyraźnie, że organizacja GÉANT zachęca europejskie NREN-y do rozszerzania swojej roli poza sprawdzone i dobrze ugruntowane zadania związane z budową oraz eksploatacją infrastruktury sieciowej. Coraz większego znaczenia nabierają usługi wspierające cyfrową transformację nauki i edukacji, wykorzystanie danych i sztucznej inteligencji oraz rozwój nowych kompetencji technologicznych. Z perspektywy sieci PIONIER jest to szczególnie interesujące, ponieważ taki model rozwoju infrastruktury i usług dla nauki budujemy konsekwentnie od wielu lat. Dzisiejsze dyskusje strategiczne w GÉANT pokazują, że podejście oparte na łączeniu infrastruktury z zaawansowanymi usługami cyfrowymi staje się jednym z fundamentów budowy odpornej, innowacyjnej i technologicznie suwerennej Europy – komentuje Cezary Mazurek, członek Board of Directors GÉANT Association.

Magdalena Baranowska-Szczepańska

Zdjęcie: Prezentacja Kimmo Koski (CSC, Finlandia)

Kategorie
#Ludzie: Aktualności

„Digital Sisu”, czyli TNC26 w Helsinkach

W dniach od 8 do 12 czerwca uczestnicy wydarzenia mogli wziąć udział w licznych prezentacjach, prelekcjach, warsztatach oraz demonstracjach najnowszych rozwiązań wspierających rozwój nauki, edukacji i zaawansowanych usług sieciowych.

TNC zgromadziło – jak co roku – inżynierów ICT, naukowców i liderów akademickich. Głównymi tematami były zaawansowane technologie sieciowe, cyberbezpieczeństwo i zarządzanie tożsamością, a także usługi chmurowe dla sektora badawczego.

– Jako PCSS i PIONIER mieliśmy okazję zaprezentować się jako element społeczeństwa europejskiego, który wspiera cyfrowo naukę, innowację i edukację. Zaprezentowaliśmy również nasze technologie kwantowe, obliczenia kwantowe wraz z komputerem PIAST Q, ale także komunikację kwantową PIONIER – mówi Robert Pękal, Pełnomocnik Dyrektora ds. PCSS. – TNC było także okazją do wymiany doświadczeń z partnerami nie tylko z Europy, ale z całego świata przy rozwoju technologii przełomowych. Rozmawialiśmy o infrastrukturach, strukturach danych, ale również o cyberbezpieczeństwie oraz infrastrukturach wspierających suwerenność narodową.

Wśród prelegentów znaleźli się pracownicy Poznańskiego Centrum Superkomputerowo-Sieciowego.

Roman Łapacz z Działu Sieci Nowych Generacji oraz Tomasz Szewczyk z Działu Infrastruktury Sieciowej i Usług wystąpili w ramach sesji Smarter Networks, Fewer Headaches. W prezentacji pod tytułem “Evolutionary Transition to Advanced Automation of Network and Service Management.” zaprezentowane zostały zagadnienia związane z wdrażaniem automatyzacji i orkiestracji w procesach zarządzania siecią operatorską. W świecie, w którym sieci stają się coraz bardziej złożone, automatyzacja nie jest już tylko opcją – jest koniecznością. Roman Łapacz przedstawił komponenty systemów automatyzacji, które pozwalają na sprawniejszą obsługę infrastruktury i usług sieciowych, natomiast Tomasz Szewczyk omówił sposób ich wdrożenia i wykorzystania w sieci PIONIER.
Roman Łapacz to badacz systemów sieciowych w PCSS. Jest również aktywnym członkiem zespołu GN5-2 Network Platform, gdzie na co dzień zajmuje się rozwojem programowalnej infrastruktury sieciowej, wirtualizacją, automatyzacją oraz rozwiązaniami typu orchestration. Tomasz Szewczyk z kolei specjalizuje się w projektowaniu, wdrażaniu i automatyzacji zaawansowanych usług sieciowych dla infrastruktury naukowo-badawczej i edukacyjnej, ze szczególnym uwzględnieniem technologii MPLS i sieci klasy operatorskiej. Odpowiadał za wdrożenie usług VPN MPLS L2/L3 w polskiej sieci NREN oraz brał udział w projektowaniu i wdrażaniu usług wielodomenowych. Przez ostanie trzy lata był uczestnikiem komitetu programowego konferencji TNC.

Dr inż. Maciej Miłostan oraz Michał Ślusarczyk przygotowali wystąpienie pt. „Honeypots and Beyond”, które zaprezentowali podczas sesji „To Serve and Protect”.

Prezentacja skoncentrowała się na praktycznych aspektach wykorzystania danych pozyskiwanych z systemów honeypotowych oraz ich roli we współczesnej cyberobronie. Prelegenci przedstawili możliwości zastosowania dużych modeli językowych (LLM) w analizie zagrożeń i wspieraniu działań obronnych, a także omówili potencjał informacji gromadzonych przez honeypoty. Wystąpienie pokazało, że samo zbieranie danych o aktywności cyberprzestępców to dopiero początek. Kluczowe znaczenie ma odpowiednie przetwarzanie i analiza zgromadzonych informacji, które mogą stać się cennym źródłem wiedzy o metodach działania atakujących, wykorzystywanym złośliwym oprogramowaniu oraz pojawiających się zagrożeniach.

Eksperci PCSS przybliżyli również temat baz malware, środowisk sandboxowych oraz wymiany informacji o zagrożeniach w ramach Cyber Threat Intelligence (CTI). Szczególny nacisk został położony na to, co można zrobić z danymi pozyskanymi z honeypotów i jak przekształcić je w użyteczną wiedzę wspierającą ochronę infrastruktury cyfrowej. Prezentacja była okazją do pokazania, jak można połączyć różne źródła informacji – od danych telemetrycznych po analizy oparte na sztucznej inteligencji – aby skuteczniej identyfikować zagrożenia i budować nowoczesne mechanizmy cyberobrony.

Uczestnicy konferencji TNC26 mieli także okazję poznać kulisy rozwoju jednej z najciekawszych europejskich platform wideokonferencyjnych dedykowanych środowisku naukowemu i akademickiemu. W ramach sesji „Innovation Programme Spotlight”, prowadzonej przez dr. inż. Piotra Pawałowskiego, prezentację pt. „Scaling eduMEET: a federated videoconferencing service for research and education” przedstawiła Alicja Laskowska z Działu Usług Internetu Przyszłości PCSS.

Wystąpienie było poświęcone wyzwaniom związanym ze skalowaniem platformy eduMEET – bezpiecznego i federacyjnego systemu wideokonferencyjnego stworzonego z myślą o specyficznych potrzebach sektora badań naukowych i edukacji. Rozwiązanie rozwijane jest jako otwarta alternatywa dla komercyjnych platform komunikacyjnych, zapewniająca użytkownikom większą kontrolę nad danymi, prywatnością oraz sposobem zarządzania usługą.

Podczas prezentacji Alicja Laskowska opowiedziała o doświadczeniach związanych z rozbudową infrastruktury eduMEET, zapewnieniem wysokiej dostępności usługi oraz obsługą rosnącej liczby użytkowników i instytucji korzystających z platformy. Uczestnicy dowiedzieli się również, jakie korzyści niesie federacyjny model działania oraz w jaki sposób wspiera on współpracę pomiędzy ośrodkami naukowymi i edukacyjnymi.

Tematyka wystąpienia wpisywała się w jeden z najważniejszych trendów współczesnej transformacji cyfrowej – budowę otwartych, interoperacyjnych i bezpiecznych usług cyfrowych, które odpowiadają na wymagania środowiska badawczego, jednocześnie zachowując niezależność od globalnych dostawców technologii.

Sztuczna inteligencja coraz śmielej wkracza do świata inżynierii oprogramowania, zmieniając nie tylko sposób pracy programistów, ale również zasady zarządzania dużymi projektami technologicznymi. O tym, jak wygląda ta transformacja w praktyce, opowiedział podczas TNC26 Marcin Wolski, Senior Researcher w PCSS, w prezentacji „AI Meets Software Governance in GÉANT”. Marcin Wolski od ponad 18 lat zajmuje się rozwojem usług informacyjnych oraz zagadnieniami związanymi z jakością oprogramowania. Jako koordynator projektów realizowanych dla EOSC i społeczności GÉANT, a obecnie również twórca rozwiązań opartych na asystentach AI, podzielił się doświadczeniami z wdrażania sztucznej inteligencji w jednym z największych europejskich środowisk współpracy technologicznej.

Podczas wystąpienia prelegent pokazał, jak wykorzystanie narzędzi AI wpływa na proces tworzenia i utrzymania oprogramowania rozwijanego w ramach projektów GÉANT. Jednym z najbardziej widocznych efektów jest znaczący wzrost produktywności zespołów programistycznych. Narzędzia wspierane przez sztuczną inteligencję pomagają szybciej tworzyć kod, analizować istniejące rozwiązania, przygotowywać dokumentację oraz wspierać procesy testowania i utrzymania systemów.

Prezentacja „AI Meets Software Governance in GÉANT” była okazją do refleksji nad tym, jak połączyć korzyści płynące z automatyzacji i sztucznej inteligencji z potrzebą zachowania bezpieczeństwa, jakości oraz zaufania – wartości kluczowych dla nowoczesnych usług cyfrowych rozwijanych na rzecz nauki i edukacji.

O bezpieczeństwie systemów AI i nowych wektorach zagrożeń mówił Jakub Kwiatkowski z Działu Bezpieczeństwa ICT PCSS. W pierwszej części sesji „Lightning Talks” zaprezentował wystąpienie pt. „Your AI Blind Spot: The Attack Surface You Didn’t Know You Had”.

Prelekcja skoncentrowała się na jednym z najważniejszych pytań związanych z wdrażaniem sztucznej inteligencji w organizacjach: dlaczego sieci badawcze i edukacyjne wdrażają AI szybciej, niż są w stanie ją zabezpieczyć? Jeszcze do niedawna rozwiązania wykorzystujące sztuczną inteligencję były postrzegane przede wszystkim jako narzędzia wspierające efektywność pracy. Dziś stają się integralną częścią infrastruktury IT – od systemów monitorowania sieci, przez automatyzację działań Security Operations Center (SOC), aż po autonomiczne mechanizmy zarządzania usługami i zasobami sieciowymi.

Jak podkreślał Jakub Kwiatkowski, cyberprzestępcy już aktywnie wykorzystują tego typu technologie. Narzędzia oparte na AI nie są jedynie obiektem badań czy eksperymentów – stały się rzeczywistym elementem współczesnego krajobrazu zagrożeń. Wraz z ich rosnącą popularnością zwiększa się również zainteresowanie atakujących, którzy dostrzegają nowe możliwości przełamywania zabezpieczeń, manipulowania modelami czy wykorzystywania błędów w procesach automatyzacji. W trakcie prezentacji omówione zostały zagrożenia wynikające z integracji AI z operacjami sieciowymi oraz konsekwencje nieuwzględniania tych systemów w aktualnych modelach zagrożeń.

Piotr Rydlichowski z Działu Infrastruktury Sieciowej i Usługowej PCSS przedstawił uczestnikom konferencji aktualny stan oraz perspektywy rozwoju europejskiego ekosystemu kwantowego budowanego w ramach inicjatywy Quantum Flagship. Prezentacja koncentrowała się na kluczowych kierunkach rozwoju technologii kwantowych oraz działaniach podejmowanych przez Unię Europejską w celu budowy konkurencyjnej i niezależnej infrastruktury przyszłości. Jednym z głównych tematów wystąpienia była rola współpracy pomiędzy czterema podstawowymi obszarami technologii kwantowych: obliczeniami kwantowymi (Quantum Computing), komunikacją kwantową (Quantum Communications), symulacjami kwantowymi (Quantum Simulations) oraz sensorami i metrologią kwantową (Quantum Sensing & Metrology). Jak podkreślił prelegent, prawdziwy potencjał technologii kwantowych ujawnia się dopiero w momencie integracji tych obszarów. To właśnie synergia między nimi może doprowadzić do powstania przełomowych rozwiązań, takich jak sieciowe procesory kwantowe, rozproszone systemy obliczeniowe czy zaawansowane sieci czujników wykorzystujących zjawisko splątania kwantowego.

Ważnym elementem prezentacji było również omówienie inicjatyw wspierających rozwój technologii kwantowych w Europie. Prelegent zwrócił uwagę na strategiczne programy i inwestycje, które mają zapewnić Europie silną pozycję w globalnym wyścigu technologicznym. Wśród nich znalazły się inicjatywy związane z rozwojem infrastruktury obliczeniowej i komunikacyjnej, takie jak EuroHPC, EuroQCI oraz IRIS². Równie istotne są działania wspierające rozwój kompetencji, edukacji oraz innowacyjnych przedsiębiorstw tworzących rozwiązania kwantowe.

Wystąpienie Piotra Rydlichowskiego pokazało, że Europa konsekwentnie realizuje długoterminową strategię rozwoju technologii kwantowych. Łącząc inwestycje w badania, infrastrukturę, edukację oraz współpracę międzynarodową, buduje fundamenty pod przyszłe systemy komunikacji, obliczeń i pomiarów opartych na zjawiskach kwantowych.

Jak budować infrastrukturę sztucznej inteligencji, aby skutecznie odpowiadała na potrzeby nauki, biznesu i administracji publicznej? To jedno z kluczowych pytań, które wybrzmiało podczas panelu dyskusyjnego „Czy infrastruktura sztucznej inteligencji jest dostosowana do potrzeb użytkowników?”. W gronie ekspertów uczestniczących w debacie znalazła się Joanna Kowalska, zastępca kierownika projektu PIAST-AI w Poznańskim Centrum Superkomputerowo-Sieciowym. W swoim wystąpieniu przedstawiła założenia oraz strategiczne cele jednego z najważniejszych przedsięwzięć związanych z rozwojem krajowego ekosystemu sztucznej inteligencji.

W dyskusji Joanna Kowalska podkreślała rolę PCSS jako ośrodka budującego nie tylko infrastrukturę AI, ale pełny ekosystem usług i wsparcia dla nauki, biznesu i administracji. Zwracała uwagę, że skuteczna AI Factory musi być projektowana z realnych potrzeb użytkowników – od pomysłu i danych po wdrożenie oraz mierzalną wartość.

Przedstawiona podczas TNC26 mapa drogowa wskazuje, że najbliższe lata będą okresem intensywnego rozwoju technologii kwantowych, a ich wpływ na funkcjonowanie infrastruktury cyfrowej może okazać się równie znaczący, jak rozwój internetu czy komputerów klasycznych w poprzednich dekadach.

Magdalena Baranowska-Szczepańska, Agnieszka Wylegała

Kategorie
#Ludzie: Aktualności

Letnie konferencje i warsztaty

Polecamy – jak zawsze na łamach naszego newslettera – wydarzenia stacjonarne i zdalne.

 

Lipiec

Oprac. Magdalena Baranowska-Szczepańska