Architektura platformy wideokonferencyjnej eduMEET zaprojektowana została z myślą o bezpieczeństwie, prywatności oraz suwerenności cyfrowej środowisk naukowych i edukacyjnych. W ostatnich latach eduMEET został istotnie przebudowany – pojawiła się wersja 4, z nowym interfejsem użytkownika, skalowalną architekturą i nowymi funkcjami. Nastąpił też rozwój koncepcji infrastruktury federacyjnej, rozproszonej platformy.
Na bazie sieci PIONIER utworzono środowisko rozwojowo-testowe PoC (Proof of Concept) sfederowanej infrastruktury dla eduMEET, umożliwiając pełną integrację elementów rozproszonej architektury tego systemu wideokonferencyjnego.
eduMEET to otwarto-źródłowa platforma wideokonferencyjna oparta na WebRTC, pierwotnie rozwijana w ramach europejskiej współpracy badawczo-edukacyjnej GÉANT.
Ostatnie lata to dla eduMEET przede wszystkim przebudowa technologiczna (wydanie wersji 4.0 z nowym interfejsem użytkownika, skalowalną architekturą i nowymi funkcjami) oraz transformacja w otwarto-źródłowy projekt z zarządzaniem społecznościowym. Nastąpił również rozwój koncepcji federacyjnej infrastruktury. Wzmocniła się także pozycja eduMEET, jako narzędzia w środowiskach R&E, alternatywnego dla komercyjnych rozwiązań VC, zgodnego z potrzebami bezpieczeństwa, prywatności i suwerenności cyfrowej.
Przebudowa i uruchomienie eduMEET v4
Na początku 2024 roku eduMEET osiągnął ważny kamień milowy, jakim było wydanie wersji 4.0, całkowicie przebudowanej i przepisanej od podstaw. Przeprowadzona została refaktoryzacja kodu źródłowego w celu jego uproszczenia przy użyciu nowoczesnych standardów, co ułatwia rozwój i udział wolontariuszy. Architektura stała się skalowalna i przystosowana do środowiska rozproszonego, co pozwala na obsługę dużych i bardzo dużych spotkań. Z kolei interfejs użytkownika został odświeżony i uproszczony, co poprawia komfort korzystania. Dodano także funkcje, które wcześniej były charakterystyczne dla komercyjnych platform, np. breakout rooms (grupy robocze), transkrypcje, rozmycie tła, czy dynamiczne układy obrazu. Dodano także część administracyjną, w tym narzędzia ułatwiające administrowanie dużą instancją (jak konfiguracja całej instancji i poszczególnych pokoi VC, czy kontrola ról poszczególnych uczestników).
Dzięki tym zmianom eduMEET nie tylko lepiej adresuje istniejące potrzeby konferencyjne, ale też staje się technicznie konkurencyjne wobec komercyjnych rozwiązań VC.
Kluczową zmianą formalno-prawną było przekształcanie eduMEET z projektu GÉANT do samodzielnego, wspieranego przez społeczność projektu typu open-source. Współpraca z The Commons Conservancy (fundacją wspierającą OSS) została nawiązana i rozwinięta w celu ustanowienia stabilnej bazy prawnej, zarządzania i finansowania społecznościowego.
Towarzyszyło temu aktywne budowanie społeczności deweloperów i interesariuszy wokół projektu — co obejmuje m.in. komunikację przez GitHub, listy mailingowe i kanały dyskusyjne.
Federacja i dalsza ekspansja infrastruktury
W 2025 roku rozpoczęły się prace nad federacją eduMEET, czyli modelem współdzielenia infrastruktury wideokonferencyjnej między różnymi dostawcami i organizacjami. Federacja pozwala na rozkładanie obciążenia między wieloma węzłami mediów i optymalizację routingów, a instytucje mogą uruchamiać własne instancje eduMEET w swoich domenach i integrować je z systemami SSO (opartymi na eduGAIN/OpenID Connect).
Federacyjny model ma ułatwić skalowanie usług i zwiększać odporność systemu na awarie poszczególnych elementów składowych infrastruktury.
Ten kluczowy krok (od samodzielnych instalacji do współdzielonej platformy wideokonferencyjnej) zbliża eduMEET do modelu, w którym wiele organizacji współpracuje i dzieli zasoby techniczne, ale każda zachowuje swoją autonomię.
W ostatnim czasie rozwój eduMEET koncentrował się na dopracowywaniu i rozszerzaniu modelu federacyjnego i jego implementacji. Pojawiały się kolejne zakresy funkcjonalne, trwały także prace dotyczące zwiększenia stabilności i bezpieczeństwa platformy. Kolejnym zakresem prac było wzmacnianie modelu społecznościowego i poszukiwanie nowych partnerów (w kontekście rozwoju, finansowania oraz promocji).
eduMEET w kontekście GÉANT
eduMEET, otwarto-źródłowa platforma wideokonferencyjna, od samego początku rozwijana była z inicjatywy GÉANT. Jako usługa typu Above-the-Net, jest przeznaczona dla europejskiej społeczności badawczo-edukacyjnej (R&E), w celu zapewnienia bezpiecznego, niezależnego i skalowalnego narzędzia do komunikacji i współpracy online.
Wraz z przejściem eduMEET do fazy dojrzałej usługi, GÉANT wsparł jego transformację w samodzielny projekt open-source, zarządzany w modelu społecznościowym. Kluczową rolę pełnią tu takie organizacje non-profit, jak:
• The Commons Conservancy – zapewniająca ramy prawne, organizacyjne i finansowe dla utrzymania projektu;
• Common Caretakers – podmiot operacyjnie wspierający rozwój, koordynację społeczności oraz długofalową stabilność projektu;
• NLnet – fundacja finansująca i wspierająca rozwój otwartych technologii internetowych, wolnego oprogramowania i infrastruktury cyfrowej działającej w interesie publicznym.
Model ten ma na celu zagwarantowanie ciągłości rozwoju eduMEET poza cyklami finansowania projektowego oraz umożliwienie udziału wielu interesariuszy (NREN-y, uczelnie, deweloperzy).
Ostatnie 2 lata są kluczowe w kontekście zmian modelu rozwoju i wsparcia eduMEET. Z jednej strony pojawiły się możliwość zewnętrznego finansowania i rozszerzonej współpracy; z drugiej z kolei – wsparcie projektu GÉANT to gwarancja stabilności i zrównoważonego rozwoju oprogramowania, przy jednoczesnym dostępie do ważnych usług z ramach projektu (takich jak przeglądy bezpieczeństwa kodu, wsparcie prawne i licencyjne oraz środki na podstawowe utrzymanie usługi).
eduMEET stanowi strategiczną usługę komunikacyjną dla sektora R&E oraz przykład federacyjnego i wspólnotowego modelu rozwoju usług cyfrowych. Jako element europejskiego ekosystemu open-source jest wspierany przez GÉANT, The Commons Conservancy, Common Caretakers oraz NLnet Foundation. Dzięki temu jest intensywnie rozwijany i promowany jako narzędzie wzmacniające cyfrową suwerenność i długoterminową autonomię infrastrukturalną Europy.
eduMEET w PIONIER
eduMEET w ramach ogólnopolskiej sieci naukowej PIONIER może być uruchamiany jako usługa własna poszczególnych Jednostek Wiodących lub wdrażany w modelu rozproszonym, federacyjnym przez poszczególne jednostki oraz integrowany z innymi usługami PIONIERa.
W ostatnim okresie rozpoczęła się migracja z pierwszego z wymienionych modeli do środowiska rozproszonego.
Dzięki temu polska sieć naukowa PIONIER stała się prekursorem wdrożenia i rozwoju eduMEET w wersji rozproszonej. Federacyjny charakter eduMEET jest spójny z architekturą PIONIERa i umożliwia zachowanie autonomii instytucji przy jednoczesnym współdzieleniu zasobów.
Sfederowana infrastruktura dla eduMEET w sieci PIONIER współdzieli zasoby infrastruktury dla elastyczności i skalowalności dostarczania usług web-konferencyjnych. Zarządzana jest centralnie, ale połączenia audio-wideo realizowane są w sposób zoptymalizowany pomiędzy rozproszonymi węzłami mediów. Przypisanie do węzła następuje poprzez lokalizację geograficzną oraz obciążenie węzłów. W przypadku osiągnięcia maksymalnego obciążenia danego węzła, kolejni uczestnicy rozmowy korzystają z innego węzła, a system zapewnia routing między węzłami.
Dostawca infrastruktury otrzymuje usługę web-konferencji do dowolnego wykorzystania. Usługa jest uruchamiana w domenie dostawcy i integrowana z dostawcą tożsamości, opartą na OpenID Connect (np. PIONIERid, eduGAIN). Dostawca uzyskuje dostęp do usługi administracyjnej dla swojej domeny, gdzie może zarządzać użytkownikami, ich uprawnieniami oraz pokojami. Po zakończeniu okresu pilotażowego, na podstawie wolumenu dostarczonej infrastruktury, zostanie obliczona pula jednocześnie połączonych użytkowników, którzy będą mogli korzystać z usługi bez generowania kosztów dla dostawcy.
W celu stworzenia środowiska rozwojowo-testowego oraz w celu pełnej integracji elementów rozproszonej architektury eduMEET, utworzony został PoC (Proof of Concept) sfederowanej infrastruktury dla eduMEET w ramach sieci PIONIER.
Aktualnie do tej inicjatywy dołączyło 5 Jednostek Wiodących, a zaproszenia do współpracy zostały rozesłane do kolejnym jednostek. Rozszerzanie zasięgu usługi w ramach sieci PIONIER oraz wśród powiązanych jednostek naukowo-edukacyjnych jest kluczowe dla bezpieczeństwa i suwerenności komunikacji.
Do inicjatywy przyłączają się już kolejne jednostki typu NREN z Europy, dostarczając nowe zasoby dla wspólnej architektury wideokonferencyjnej. Warto podkreślić, że sieć PIONIER i zgromadzona wokół niej społeczność stoją dziś przed szansą zaprezentowania się nie tylko jako sieć naukowa, która zaczęła wdrażać eduMEET w rozproszonej architekturze. PIONIER, jako europejski lider w ilości współdzielonej infrastruktury, może dodatkowo motywować inne ośrodki i być przykładem optymalnego wykorzystania zasobów, zarówno pod kątem kosztów, jak i jakości oraz bezpieczeństwa usług wideokonferencyjnych.
Bartłomiej Idzikowski
